Türkiye’deki üniversite öğrencileri, denizleri kirleten hayalet ağ sorununa çözüm bulmak için suda çözünebilen biyopolimer tabanlı ağlar geliştirdi.
Denizlerde kirliliğe yol açan ve deniz canlıları için büyük tehdit oluşturan ‘hayalet ağ’ sorunu için Türkiye’den bir çözüm önerisi geldi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nden bir grup öğrenci, suda çözünebilen ağlar geliştirerek bu çevre felaketine dur demeyi hedefliyor. Proje, TEKNOFEST KKTC 2025 Araştırma Projeleri Yarışması’nda birincilik elde etti.
Geleneksel balıkçılıkta kullanılan plastik ağlar, ömrünü tamamladığında veya kaybolduğunda okyanus ve denizlerde kalıyor. Bu terk edilmiş ağlar, ‘hayalet ağ’ olarak adlandırılıyor ve deniz ekosistemine ciddi zararlar veriyor. Kendi kendine avcılık yapmaya devam eden bu ağlar, balıkların yanı sıra yunus, kaplumbağa, vatoz ve köpekbalığı gibi deniz canlılarının ölümüne neden oluyor.
Deniz tabanındaki yaşamı tehdit eden hayalet ağlar, mercan resiflerine zarar veriyor ve yüzlerce yıl boyunca su kirliliğine yol açıyor. Suda çözündüklerinde ise mikroplastiklere dönüşerek balıklar aracılığıyla insan vücuduna geri dönüyor. Bu durumun kanser gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açma riski bulunuyor. Hayalet ağların denizden temizlenmesi de yüksek maliyet ve zaman gerektiriyor.
Türkiye, son 11 yılda yaklaşık 2,9 milyon metrekarelik alandaki hayalet ağları temizledi. Ancak bu çabalar sorunun tamamını çözmek için yeterli olmuyor.
Bu küresel soruna çözüm arayışı sürerken, Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nden ‘Pagit Spektrum: DEEPNETS’ ekibi, ‘Eriyebilen Ağlar’ projesiyle dikkat çekti. Elektrik-Elektronik, Biyomühendislik ve Bilgisayar Mühendisliği bölümlerinden öğrencilerden oluşan ekip, projenin akademik danışmanlığını Öğretim Görevlisi Mehmet Nuri Öğüt ile TÜBİTAK desteğiyle yürütüyor.
Ekip, geliştirdiği suda çözünebilen biyopolimer tabanlı ağların deniz ortamındaki dayanıklılığı, kontrollü çözünme süresi ve mekanik performansı üzerine optimizasyon çalışmalarına devam ediyor. Laboratuvar verilerini sahada doğrulayabilmek için balıkçılık kooperatifleriyle pilot uygulama görüşmeleri planlanıyor. Bu çalışmalar, malzemenin hem çevresel etkilerini hem de kullanım performansını detaylı bir şekilde analiz etmeyi amaçlıyor.
Petrol bazlı olmayan bu yeni nesil ağlar, denizde kaybedildiğinde veya bırakıldığında doğaya ve deniz canlılarına zarar vermeden çözünecek şekilde tasarlandı. Proje kapsamında dayanıklılık, ekonomiklik ve sürdürülebilirlik ilkeleri ön planda tutuldu.
Patent çalışmaları devam eden projenin, birkaç yıl içinde son kullanıcılarla buluşması hedefleniyor. Seri üretim, patent hakları alındıktan sonra ilgili firmalar tarafından gerçekleştirilebilecek. ‘Pagit Spektrum: DEEPNETS’ ekibi, 2030’lardan itibaren ‘hayalet ağ sorunundan kurtulmuş bir mavi vatan’ vizyonuyla çalışıyor. Bu gelişme, Türkiye sularının yanı sıra dünya denizleri için de önemli bir çevre çözümü sunma potansiyeli taşıyor.
Yorum Yap