TÜBA Üyesi Prof. Gürsan, COP31’de Biyoalgılayıcılarla Gıda ve Su Güvenliğini Anlattı

COP31 kapsamında Yeşil Bölge’de düzenlenen “Gıda, Tarım ve Sağlık” oturumunda TÜBA Asli Üyesi Prof. Dr. K. Arzum Erdem Gürsan, gıda ve su güvenliğinde kullanılan biyoalgılayıcı teknolojilerini masaya yatırdı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın düzenlediği oturumda Gürsan, “Gıda ve Su Güvenliğine Yönelik Biyoalgılayıcılar” başlıklı sunumunda bu sistemlerin tehlikeli maddeleri erken aşamada tespit edebilme potansiyeline dikkat çekti.

İklim Değişikliğinin Gıda ve Suya Etkisi

Gürsan, sıcaklık ve yağış rejimlerindeki değişimlerin tarımsal üretimi, su kalitesini ve insanların gıda ve su kaynaklı risklere maruz kalma düzeyini doğrudan etkilediğini belirtti. Sunumda, iklim değişikliğine uyum ve sürdürülebilir tarım başlığının önemi vurgulandı.

Biyoalgılayıcıların Çalışma Prensibi ve Kullanım Alanları

Aptamer, antikor veya enzim gibi biyolojik tanıma elemanlarının hedef maddelerle etkileşimini ölçülebilir sinyallere dönüştüren sistemlerin; mikotoksinler, patojenler, pestisitler ve antibiyotik kalıntılarının belirlenmesinde kullanılabildiği aktarıldı. Gıda güvenliği kapsamında zearalenon, patulin ve aflatoksin B1 gibi mikotoksinlere yönelik güncel araştırmalara değinildi. Su güvenliği tarafında ise ağır metal iyonları, ilaç kalıntıları ve mikrobiyal kirliliğin izlenmesine yönelik sensör yaklaşımları ele alındı.

Taşınabilir okuyucular ve akıllı telefon destekli ölçüm teknolojilerinin, tehlikelerin laboratuvar dışında da hızla taranmasına imkân verebileceği ifade edildi.

Güvenilirlik Ölçütleri

Gürsan, bu teknolojilerin sahada güvenilir sonuç verebilmesi için seçicilik, matriks etkisi, geri kazanım ve tekrarlanabilirlik gibi performans ölçütlerinin gerçek örnekler üzerinde değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Sonuçların uygun referans yöntemlerle karşılaştırılmasının, biyoalgılayıcıların güvenilirliğinin ortaya konulması açısından belirleyici olduğunu kaydetti.

Oturumda ayrıca TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM), HEKTAŞ ve Türk Standardları Enstitüsü (TSE) temsilcileri de sunum yaptı. Programda tarım ve gıda güvenliği, sulama ve su verimliliği, gıda sistemleri ile iklim değişikliği ve sağlık konuları farklı kurum ve uzmanların katkılarıyla değerlendirildi.